İklimler: Mevsim ve mesafe

İlişkinin değişkenliği

Nuri Bilge Ceylan’ın filmin resmî sitesindeki sinopsisi, İsa ve Bahar’ın değişken iç dünyalarını merkeze alır. [1] Bu hareket noktasını kesin bir ayrılık hikâyesine indirgemek, filmdeki tereddütleri gözden kaçırır. İlişkinin ne durumda olduğunu söylenen sözlerden öğrenmeye çalışırız; görüntü ve ses, o sözlere her zaman aynı biçimde eşlik etmez.

Arada kalan süre

Filmde mevsimin ve mekânın değişmesi, karakterlerin arasında yaşanmış her şeyi açıklamaz. Karşılaşmaların arasındaki süreyi dışarıdan ölçebiliriz. O sürenin iki kişide ne yaptığı ise aynı açıklıkta verilmez.

Burada eksiltiye yalnızca öyküyü kısaltan bir araç olarak bakmak yetmez. İlişkinin kesintileri seyirciye de geçer. Söylenmeyenleri tamamlamaya çalışırken, önceki karşılaşmanın görüntüsünü yenisine taşırız.

Konuşmanın çevresi

Bir yakınlaşma isteğinin dile gelmesiyle yakınlığın kurulması farklı şeyler. Karakterlerin kadrajdaki mesafesi, konuşmaya verdikleri karşılık ve suskunluğun süresi, sözün anlamını değiştirebilir. İklimler’i zaman dosyasında okumak için bu küçük aralıklara bakmayı öneriyoruz.

Bir cevap geciktiğinde, konuşma sürse de ilişkinin ritmi aksar. Seyirci yalnızca cevabı beklemez; o gecikmenin karşıdaki insanda ne yaptığını da izler.

Geri dönmek

Ceylan, Jonas Milk’in söyleşisinde insanın kaybettiği şeyin önemini sonradan fark edebilmesinden söz eder. [2] Bu açıklama filmi tek bir psikolojik gerekçeye kapatmaz. Geri dönme isteğinin karşı tarafta nasıl karşılandığı hâlâ sahnelerin içinde aranmalıdır.

İklimler üzerine bu okumanın önerisi şu: Mevsimleri karakterlere verilmiş kesin duygusal etiketler olarak kullanmayalım. Yeni mevsim, eski davranışın tekrarını daha görünür de kılabilir. Zaman geçmiştir; değişimin gerçekleştiğinden ise emin değiliz.