Bu yazı filmin olay örgüsünü ele alır.
Yavuz Turgul’un Muhsin Bey’inde (1987), yıllarını müzik işine vermiş Muhsin Kanadıkırık ile taşradan gelen türkücü Ali Nazik karşılaşır. Şener Şen’in Muhsin’i, yaptığı işte değer verdiği şeyleri korumaya çalışır. Uğur Yücel’in Ali Nazik’i ise kendisine bir yer açmak ister. Bu isteklerin aynı yolda ilerleyememesi filmin çatışmasını kurar.
Benim için filmin en dokunaklı anlarından biri, Muhsin Bey’in çiçeklerden söz ettiği bölümdür. Aynı güneş, aynı ışık ve aynı yer artık yetmez; büyümeyi zorlayan müdahale sonunda canlılığı tüketir.
Bu konuşmada insanların yapaylaşmasına ve yozlaşmasına yönelik bir eleştiri duyuyorum. Muhsin’in korumaya çalıştığı dünyanın kırılganlığı da burada beliriyor. Bir şeyi yaşatmak istemekle onun değişmesine razı olabilmek her zaman bir arada yürümüyor.
Finalde Ali Nazik’in kendini kurtarmak zorunda olduğunu söylemesine verilen karşılık hâlâ zihnimde yankılanır: “Kurtardın mı bari?”
Aslında bu soru yalnızca Ali Nazik’e değil, hepimizedir. İdeallerimizden, doğrularımızdan, vicdanımızdan vazgeçerek, parayı ve kazancı öne çıkararak gerçekten kurtulabilir miyiz? Bugün geldiğimiz noktada, “Kurtulduk mu bari?” diye kendimize sormamız gerekmez mi?
İki karakterin çatışması, değişen bir toplumun hikâyesine açılır. Muhsin’in ilkesini koruma isteği ile Ali Nazik’in yükselme arzusu arasında kalırız. Muhsin’e yakınlık duymam, Ali Nazik’in nereden geldiğini ve neyle karşı karşıya olduğunu gözden kaçırmama yol açmamalı.
Oyunculuklar
Şener Şen’in Muhsin Bey’i ile Uğur Yücel’in Ali Nazik’i arasındaki ritim, filmin mizahını da kırgınlığını da taşır. Karşılaşmaların etkisi, birinin söyledikleri kadar ötekinin onlara nasıl karşılık verdiğinde belirir.
Kamera ve Kurgu
Turgul’un İstanbul’u, müzik piyasasındaki değişimin yaşandığı somut bir çevredir. Kurgu, Muhsin’in dünyasıyla Ali Nazik’in yükselme isteğini karşı karşıya getirir. Bu ilişkinin her aşaması, başlangıçta kurulmuş yakınlığın ne kadar dayanacağını yeniden düşündürür.
Bugün bu filmi yeniden hatırlamak, sanatı yaşamak ile satmak arasındaki ilişkiyi düşünmek demek. Her seyrettiğimde filmin sorusunu kendime de yöneltiyorum: Kurtulduk mu bari?